سرویس دفاع و امنیت مشرق _ در حالی که مذاکرات پایان جنگ میان ایران و آمریکا به دلیل زیاده خواهی و زورگویی طرف غربی، فعلا متوقف شده است وزارت دفاع انگلیس در بیانیه‌ای اعلام کرد که ناوشکن «اچ‌ام‌اس دراگون» به خاورمیانه اعزام می‌شود. در این بیانیه، ادعای دفاعی بودن ماموریت این ناو تکرار شده و آمده است: «این مأموریت ماهیتی کاملاً دفاعی خواهد داشت و هدف آن بازگرداندن اعتماد به کشتیرانی تجاری در این مسیر حیاتی تجارت جهانی است. »

البته مسئولان کشورمان نیز در واکنش به تصمیم فرانسه و انگلیس برای اعزام ناوهای خود به منطقه، هشدار داده اند که هرگونه استقرار شناورهای نظامی فرامنطقه‌ای در اطراف تنگه هرمز، با ادعای حفاظت از کشتیرانی، به‌معنای تشدید بحران، نظامی‌سازی یک آبراه حیاتی و تلاش برای سرپوش گذاشتن بر ریشه واقعی ناامنی در منطقه است.

بیشتر بخوانید:

۱۰ نوع موشک بالستیک و تاکتیکی ایرانی برای انهدام ناوهواپیمابر آمریکا/ «خیبرشکن»؛ کابوس اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه به سراغ آبراهام لینکلن می‌رود +عکس

کدام موشک ایرانی ناوهای آمریکا را به قعر دریا می‌فرستد؟ / سپاه مهیای شلیک «هایپرسونیک فتاح» با کلاهک خاص می‌شود +عکس

از سرجنگی گلایدکننده و شدیدالانفجار تا شهرهای زیرزمینی آماده ورود به جنگ/ کدام ویژگی «موشک خیبرشکن»، آمریکا و اسرائیل را مجبور به آتش‌بس کرد؟ +عکس

غروب رویای استعمار پیر برای بازگشت شکوهمندانه به دریا

در جهان امروز و با ظهور قدرت های جدید نظامی، یکی از مولفه های مهمی که در توان رزمی کشورها محاسبه می شود، قدرت بخش دریایی آنهاست. شاخص هایی مثل تعداد شناورها، نوع آنها و قدرت آتشی که با خود به همراه دارند از جمله محورهایبسیار مهم در این زمینه به حساب می آید. با توجه به این موارد، نگاهی موشکافانه به توانمندی واقعی برخی نیروهای پر ادعا و قلدر در قاره اروپا و حتی در کشورهایی که ادعای ابرقدرتی دارند، نکات بسیار جالب و قابل تاملی را درباره وضعیت واقعی این کشورها و کاهش قدرت و عقب ماندگی آنها از پیشرفت نیروهای دریایی سایر کشورها نشان می دهد.

با توجه به اینکه اروپا و بخصوص کشوری استعمارگر همچون انگلیس یا همان بریتانیای چند پاره، در گذشته یکی از قطب های دریایی نظامی در جهان محسوب می شد، در ادامه به وضعیت نیروی دریایی این کشور و به صورت خاص، در بحث شناورهای سطحی رزمی همچون HMS Dragon خواهیم پرداخت تا وضعیت امروز آنها بهتر مشخص شود. طبیعتا هنگامی که بخواهیم درباره نیروی دریایی انگلیس صحبت کنیم، برخی به این موضوع فکر می کنند که چون این کشور به نوعی خود را بنیانگذار دریانوردی مدرن در جهان امروز در بخش هم نظامی و غیر نظامی می داند و در گذشته ای نه چندان دور، ابرقدرت دریایی جهان به حساب می آمد، اکنون نیز اوضاع به همان منوال است که باید گفت این القاب مربوط به سالهای قبل بوده و شرایط امروز ارتش بخصوص نیروی دریایی انگلستان به شکل خاصی متفاوت شده است.

نیروی دریایی این کشور را باید به صورت کلی به دو بخش سطحی و زیر سطحی تقسیم کرد. بخش زیر سطحی شاید تنها دلیلی است که توانسته تا حدی انگلستان را در حد یک قدرت دریایی حفظ کند اما وقتی به بحث شناورهای سطحی برسیم، موارد عجیب و قابل توجه در نیروی دریایی انگلیس آغاز می شود. در بحث ناوشکن های تایپ ۴۵ که "اچ ام اس دراگون" عازم غرب آسیا هم جزو آن است باید گفت که سالها مشکلات در بحث سیستم پیشران باعث از کار افتادن این شناورها در دریا شده است. نیروی دریایی انگلیس ۶ فروند ناوشکن تایپ ۴۵ را به عنوان ناوی برای ماموریت اختصاصی دفاع هوایی توسعه داده و هر فروند از این ناوشکن ها حدود ۱ میلیارد پوند قیمت دارند. این ناوشکن ها در حدود ۸۵۰۰ تن وزن داشته و طول آنها ۱۵۲ و عرض آنها ۲۱ متر است. این ناوشکن دارای ۱۹۱ نفر خدمه است و توان پذیرش ۱ فروند بالگرد ضد زیردریایی Westland Merlin یا ۲ فروند بالگرد Lynx Wildcat را دارد.

وقتی نگاهی به ناوشکنهای تایپ ۴۵ به صورت عمقی تر داشته باشیم مشکلات و مسائل بیشتری را نیز متوجه خواهیم شد. در این ناوشکن با یک مجموعه ۴۸ فروندی از پرتابگرهای عمودی سری Sylver ساخت فرانسه رو به رو هستیم که برای شلیک موشک های سری Aster به کار می روند و در حال حاضر تا برد ۱۲۰ کیلومتر را پوشش می دهند. ۸ تیر موشک هارپون و ۴۸ تیر موشک ضد هوایی در یک شناور با وزن بیش از ۸ هزار تن و طول ۱۵۲ متر نشان دهنده عدم استفاده صحیح از فضای مناسب در این کشتی ها است. در سالهای اخیر بحثی مطرح شده که در کنار محل پرتابگرهای عمودی یک سری ۲۴ فروندی از موشک های دفاع هوایی و ضد موشکی کوتاه برد CAMM نیز نصب شود که این ارتقاء برای کل ناوشکن ها احتمالا تا پایان دهه جاری میلادی به طول خواهد انجامید. اما باز هم خبری از موشک های پدافندی برد بلند در کلاس نزدیک به ۲۰۰ کیلومتر یا بیشتر، قابلیت دفاع ضد بالستیک و یا حمل موشک های کروز حمله به اهداف زمینی نیست.

ناو هواپیمابر ملکه الیزابت در کنار ناوشکن HMS Dragon

شناورهای این کلاس در بحث موشک های ضد کشتی با مشکلات بودجه ای رو به رو بوده اند و در مقطعی تصمیم به حذف موشک های کروز هارپون از روی ناوهای این کلاس گرفته شد. البته در حوزه شناورهای سطحی رزمی، انگلیسی ها برای آینده چندین طرح در دست اقدام دارند.

در این میان دو طرح ناوهای محافظ تایپ ۲۶ و ناوهای محافظ تایپ ۳۱ از دیگران در مراحل پیشرفته تری هستند. شناورهای تایپ ۲۶ با وزنی در حدود ۸ هزار تن در وضعیت بارگیری کامل مجهز به ۴۸ سلول پرتاب موشک عمودی خواهد بود که ۲۴ عدد از آنها برای پرتاب موشک های پدافندی کوتاه برد سری CAMM اختصاص یافته و باقی آنها نیز برای موشک های پدافندی برد بلندتر و موشک های ضد کشتی و کروز حمله به اهداف زمینی استفاده می شود. ولی دقت داشته باشید که این شناور نزدیک به ۸ هزار تن وزن در حال بارگیری کامل و طولی در حدود ۱۵۰ متر دارد اما در مقایسه با بسیاری از شناورهای روز دنیا از تسلیحات کمتری برخوردار است و به صورت محسوسی از شناورهای مشابه ساخته شده در سایر کشورها، از توان عملیاتی کمتری برخوردار است.

ناو HMS Glasgow - اولین شناور تایپ ۲۶ نیروی دریایی انگلیس در حال ساخت در این کشور

کارنامه عملیاتی دراگون؛ در حد شناسایی قایق های موادمخدر!

نگاهی به موفقیت های اعلام شده در دوران فعالیت اچ‌ام‌اس دراگون که از سال 2012 به بهره‌برداری رسیده، نشان می دهد این شناور بزرگ و مشهور نیروی دریایی انگلیس، تاکنون توانسته 14 خدمه یک قایق تفریحی را در اقیانوس اطلس نجات دهد (فوریه 2017) و کمی پس از آن، یک قایق حامل کیسه های حشیش را در خاورمیانه متوقف کند (نوامبر 2018). البته طبق اعلام نیروی دریایی انگلیس، این شناور رزمی در دوران حضورش در دریای عرب، هشت توقیف قایق های حامل مواد مخدر انجام داده و رکورددار تعداد توقیف‌های موفق توسط یک کشتی نیروی دریایی انگلیس در خاورمیانه است که رکورد جالب و بامزه ای برای عملیاتهای یک شناور با انواع موشکهاست.

ضمن آنکه دراگون پس از حملات موفق چند پهپاد ناشناس به پایگاه هوایی آکروتیری در قبرس، برای حفاظت از این پایگاه به دریای مدیترانه اعزام شد و قرار بود به دفاع از قبرس و حفاظت از پایگاه هوایی در اختیار ارتش انگلستان کمک کند اما اندکی پس از ورود به قبرس، به دلیل آنچه وزارت دفاع انگلیس، طبق معمول فقط "یک مشکل فنی جزئی" توصیف کرد، مجبور به پهلوگیری و تعمیرات شد. به صورت رسمی این اشکال، در بخش آب شیرین کن رخ داد اما در منابع غیررسمی، موضوع به نوع دیگری برجسته شد و برخی روایت ها، از اصابت موفق موشک متعلق به حزب الله لبنان، به این شناور انگلیسی خبر می دهند که اطلاعات دقیقی در این خصوص فعلا منتشر نشده است.

اما اوضاع شناورهای رزمی انگلیس و خروج آنها از منطقه خاورمیانه پس از نیم قرن به گونه ای برجسته شد که برخی مسئولان سیاسی و کارشناسان انگلیسی، دولت این کشور را به کندی و عدم تحرک لازم در زمان های نیاز متهم کردند و یکی از دلایل عجله انگلیس برای رساندن دراگون به خاورمیانه، رفع همین فشار و اتهام است.

در همین راستا، نشریه‌ی بحرینی «Manama Magazine» در گزارش تفصیلی ۷ آوریل خود، مساله‌ی خروج ناوگان انگلیس از منطقه غرب آسیا را مورد بررسی قرار داد. روایت این نشریه، از زاویه یک «متحد» دولت انگلیس، و ناراحت از بی‌عرضگی این کشور، نشان می دهد در عمق تفکرات اعراب حاشیه خلیج فارس، ترس از عدم توانایی غربی ها برای حمایت و حفاظت از این کشورها پس از جنگ رمضان، به نحو چشمگیری افزایش یافته است. طبق این گزارش، برای نخستین بار از سال ۱۹۸۰، بریتانیا دیگر حضور دریایی دائمی در خاورمیانه نخواهد داشت. با خروج ناو مینروب اچ‌ام‌اس میدلتون از بحرین در مارس ۲۰۲۶ و متعاقباً از رده خارج شدن ناوچه لنکستر در دسامبر ۲۰۲۵، سیاست ۴۶ ساله حفظ قدرت نظامی بریتانیا در این منطقه پایان یافت. این در حالی است که بریتانیا از سال ۲۰۱۹ یک شناور رزمی به‌طور دائم در خلیج فارس مستقر کرده بود.

بنا به روایت این نشریه عرب، ماجرای دراگون نه تنها ناتوانی در استقرار سریع، بلکه ناتوانی در استقرار در مقیاس را نشان داد. با تنها ۱۳ ناو جنگی، معمولاً تنها چند فروند از شناورهای انگلیسی، قابلیت استقرار در منطقه خاورمیانه را دارا هستند و در یک آمار عجیب، در حال حاضر، تنها دو ناوشکن و یک ناوچه در دسترس فرماندهان انگلیسی هستند به گونه ای که بریتانیا برای تأمین امنیت پایگاه‌های خود و متحد پیمانی خود قبرس، به شرکای اروپایی متکی است.

ضعف مهم دراگون در مقابل نیروی دریایی ایران

نکته عجیب در روایت کارشناسان غربی آن است که این شناور فاقد پرتابگر اژدر بوده و همچنین سامانه سونار آن صرفا در درون بدنه کشتی نصب شده و بخش زیادی از عملیات ضد زیردریایی بر عهده بالگردها قرار دارد. چنین ضعف هایی، این ناوشکن ها را شدیدا در برابر حملات زیر سطحی ضعیف کرده و امکان آسیب به آنها را افزایش می دهد. برنامه انگلیسی ها در این میان وارد خدمت کردن ناوهای تایپ ۲۶ برای همراهی با ناوشکن های تایپ ۴۵ است که البته تا سال 2027 ، حداقل خبری از این شناورها نخواهد بود. در حقیقت ناوشکن های تایپ ۴۵ چه در وضعیت درگیری با اهداف سطحی و در چه شرایط رویارویی با حمله زیرسطحی تقریبا فاقد هر گونه پدافند دفاعی مناسب هستند.

نکته عجیب تر اینکه پیشرانه این نوع شناور، به آب گرم حساس بوده و بارها در زمان حضور عملیاتی در مناطق مختلف جهان از کار افتاده است. موضوع از کار افتادن سیستم پیشران باعث از دست رفتن نه فقط توان حرکت بلکه باعث از دست رفتن کلیه سامانه های موجود در این کشتی به دلیل نبود الکتریسیته می شود. البته طرف انگلیسی ادعا کرده که بعد از چندین مرحله ارتقاء توانسته است چالش های مربوط به بخش پیشران در این ناوشکن را مرتفع سازی کند.

دو ناوشکن تایپ 45

به عنوان مثال خردادماه سال ۱۳۹۵ بود که رسما اعلام شد ناوشکن رزم ضد هوایی تایپ ۴۵ انگلستان به دلیل گرمای آب خلیج فارس دچار مشکل در بخش موتور شده و از کار افتاده است. نکته جالب تر اینکه سازنده این ناو در پاسخ به مشکلات به وجود آمده، اعلام کرد که وزارت دفاع انگلیس به این شرکت اعلام نکرده بود که قرار است این شناورها برای مدت زیادی در آب های گرم عملیات کنند.

دو موتور توربینی که در این ناوشکن های ۸ هزار تنی قرار دارد ساخت شرکت رولز رویس انگلیس است و دارای بخش خنک کننده داخلی است که گرمای وارد شده به موتور را جذب کرده و از آن در موتور دوباره استفاده می کند اما در محیطی مثل خلیج فارس این موتور توان جذب حرارت بالا را نداشته اما سیستم کنترل ناوشکن این موضوع را متوجه نشده و همچنان با وجود افت عملکرد از موتورها نیروی بیشتر را می طلبد که این امر نهایتا باعث از کار افتادن توربین ها و خاموش کامل در کشتی می شود. این مسئله باعث بحث های بسیار تند و تیزی در پارلمان انگلیس نیز در آن دوران شد و نمایندگان، وزارت دفاع و شرکت BAE به عنوان سازنده کل این ناوشکن را مقصر قلمداد کردند.

در روزهای اخیر که دوباره انگلستان حرف از به راه انداختن یک نیروی حفاظت مشترک اروپایی در تنگه هرمز و خلیج فارس می زند و به دنبال جذب مشارکت دیگر کشورهای اروپایی در این بخش است، باید توجه داشت شاید یکی از دلایل این تلاش برای همراه کردن دیگران، وضعیت نامساعد ناوهای انگلیسی باشد چراکه انگلیسی ها عملا با چیزی در حدود ۱۰ شناور رزمی سطحی عملیاتی مانده اند که نمی دانند باید با آن از آبهای سرزمینی خود دفاع کنند، جبل الاطارق یا قبرس و مدیترانه را پوشش بدهند یا به خلیج فارس برسند! البته اگر بخواهیم به برخی حضورهای عملیاتی دیگر نیروی دریایی انگلیس در مناطق دیگر جهان مثل جنوب شرق آسیا هم بپردازیم بیشتر به عمق فاجعه برای جزیره نشین ها می رسیم.

این وضع و حال نیروی دریایی است که تا چند دهه پیش شنیدن نامش رعشه به اندام دشمنان انگلیس انداخته و ضرب المثل "آفتاب در مستعمرات انگلیس غروب نمی کند" تا حد زیادی به لطف آن نیروی قدرتمند تامین شده بود اما حالا در خلیج فارس، انگلیسی ها با رقیبی رو به رو هستند که مستقیما رو در روی ارتش آمریکا ایستاده و خود را برای مقابله با دشمنی بسیار بزرگتر از انگلیس آماده کرده و مشخصا اگر انگلستان یا فرانسه در این محدوده به تنهایی دست ماجراجویی بزند یکی از دردناک ترین صفحات در تاریخ نیروی دریایی این کشور رقم خواهد خورد؛ انشاء الله.